یادداشت‌های ایران

داشتم لابه‌لای پوشه‌ها می‌گشتم که به دست‌نوشته‌‌های آخرین سفرم به ایران رسیدم. حالا که چیزی این‌جا نمی‌نویسم بد نیست بخشی از آن را این‌جا رها کنم. شاید توشه‌ی آخرت‌مان شود.

1- برای سفر به مملکت نفت‌خیزمان یک ساعت در بین راهِ لندن/تهران در گرجستان توقف می‌کنیم. خیلی به ما خوش می‌گذرد. توی هواپیما نشسته‌ایم علاف و بی‌کار. خلبان قول می‌دهد تا به‌ترین شرایط تهویه را مهیا کند. منظور از شرایط مناسب تهویه، افزودن مقادیری اکسیژن اضافه است به داخل کابین تا کسی در طول مدت سوخت‌گیری دچار خفه‌گی نشود.  لوله‌ی پمپ بنزین را تا ته کرده‌اند توی هواپیمای‌مان، استفاده از سرویس بهداشتی در طول انتظار یک ساعته نشدنی است، و همه‌ی امکانات صوتی تصویری هم غیرقابل دسترسی‌ست. خیلی دوست داشتم هوا تاریک نبود تا از پنجره‌ ببینم گرجستان چه‌طور جایی‌ست. کمینه‌ش این است که عقل‌ش می‌رسد به دنیا شاخ نزند. خدا پدر این خانم دکتر کناری‌ را بیامرزد که یاد خاطرات جوانی‌ش می‌افتد و برایم از سال‌های دور و دراز زندگی‌ش به زور حرف می‌زند.

2- امروز روز سوم است. می‌رویم تا برای کامپیوتر‌های مفلوکِ خانه که قابلیت به‌روزشدگی پاد ویروس‌‌شان از طریق اینترنت نشدنی‌ست نرم‌افزار تهیه کنیم. یک مجموعه شامل هجده دی‌وی‌دی می‌فروشند هجده هزار تومان. تقریبن همه‌ی نرم‌افزارهای موجود در دنیا را شامل می‌شود. خدا عمرشان دهد!

3- چند سال پیش که آمده بودم، حرف هر مجلس و محفلی سیاست‌گذاری برای همه‌ی امور کشور بود. مثلن می‌شنیدی که هر کس پیش‌نهادی در باب اصلاح امور در سیاست، اجتماع،‌ اقتصاد،‌هوا فضا، علوم کامپیوتر و موبایل، ساختار قدرت،‌ آزادی اندیشه و … داشت. حالا اما به برکت سیاست‌ موثرِ هدفمند کردن یارانه‌ها، کسی در اندیشه‌ی پیش‌نهادهایی خارج از حیطه‌ی تخصص خود نیست. مردم فقط در زمینه‌ی نحوه‌ی اختصاص مبالغ باقی‌مانده در کارت‌های سوخت به دیگران و کسب درآمد حلال راه‌کارهایی ارائه می‌دهند. گروهی هم سرگرم بهینه‌سازی خرید و ذخیره قرص‌های نان هستند. بنابراین نتیجه می‌گیریم که مردم حال‌شان خوب است و فعالیت‌های اقتصادی خود را به صورت اختصاصی و از مجاری کاملن قانونی تعقیب می‌کنند.

4- ظاهرن جای آمار با استاندارد عوض شده است. همه‌جا عنوان می‌شود که ایران جای‌گاهی در حد استانداردهای جهانی در ارتباطات دارد. نمی‌دانم این حرف‌ای که می‌زنم چه‌قدر درست باشد اما احتمالن باید عنوان کرد که آمار استفاده از تکنولوژی (شامل مخابرات و پیامک از راه دور و نزدیک، شبکه جهانی نت، انواع و اقسام تلویزیون‌های فلت بالاتر از شصت اینچ، مدل‌های مختلف پلیرصوتی تصویری، بورس کامل لپ‌تاپ و نت‌بوک، شکل‌های متنوع گوشی تلفن همراه اول و چندم، شانصد نوع دیش، رسیور و شبکه‌‌های فرهنگی لس‌آنجلسی-لندنی، و …) در ایران به‌جز این‌که از همه‌جای دنیا به جز اعراب حاشیه‌ی خلیج‌ فارس بالاتر است، به همت متخصصین در آینده‌ای نزدیک به تنها سرگرمی‌یِ مجاز مردم بزرگوار تبدیل خواهد شد. از همین رو مردم شریف‌پرور جهت آمادگی برای مواجهه با آینده‌ی درخشان، در حین همه نوع فعالیت روزانه و شبانه مبادرت به استفاده از تلفن همراه می‌نمایند. نام‌بردن از همه‌ی مواردی که توانایی آحاد در استفاده از تلفن همراه در شرایط دشوار را نشان می‌دهد بعضن خلاف عفت همگانی و در مواردی سبب ناپایداری و هتک حرمت و جریحه‌دار شدن می‌شود.

5- هنوز چیزی نشده و کارم به هیچ‌جا گیر نکرده، نزدیک است که با خانم‌ای که در باجه‌ی فروش بلیت کار می‌کند دعوای‌مان بشود.

6- ظاهرن در فرآیند رواج کاپیتالیسم با خود جرج کاپیتال (اگر او را به عنوان مبدع جریان کاپیتالیستی علم کنیم) رقابت می‌کنند و طولی نخواهد کشید که به اولین کاپیتالیستِ‌ ضدِ آمریکایی بدل شویم. همه‌ی ظاهر فعالیت‌های اقتصادی دارد شبیه آن‌ور می‌شود اما با ساختاری پاداقتصادی. یک چیزی‌ست شبیه کاپیتال‌مارکس با روی‌کردی کمونی و غیر وبری!

7- بس که سینما و موسیقی آزاد است، سینما‌ها فقط فیلم‌های کمدی‌ تهوع‌آور دارند و کاباره‌ها موسیقی دسته چندم ساسی‌مانکنی‌. منظورم از کاباره هم لابد رستوران‌های دور از شهر با موسیقی زنده و بطری‌های سکسی‌یِ آب‌جو صفردرصد است. نمونه‌های اعلاشان که در کیش یا جاهای مشابه یافت می‌شود در ساعت‌های آخر شب با پارتی‌بازی و دمِ این و آن دیدن، تقلید صدای موسیقی زیرزمینی می‌کنند؛ البته محسن نامجو چون اپوزیسیون است منع شرعی دارد.

8- تجربه سر کسی بلند داد زدن را نداشتیم که به یمن بوق‌های مکرر یک بی‌چاره از خدا‌ بی‌خبر نصیب‌مان شد.