دوست ، برکت سبز آفریدگار

موضوع این سطور ، دوست، پر معنی و پر میمون است. بی شک تا کنون مطالب و کتابهای زیادی پیرامون دوست و دوستیابی، دوست و انسان، دوست از نگاه روانشناسی اجتماعی، دوست در آیینه اسلام و صدها عنوان دیگر به رشته تحریر در آمده است. تنها همین نشانه کافیست تا روشن سازد که این موضوع در جامعه در حال پیگیریست و قطعا نیاز آن در انسان جدی.
هر نقش که دست عقل بندد
جز نقش نگار خوش نباشد
و اکنون در کنار همه آن پژوهشها بی مایه نگاشتن مشکل است و اگر با پررویی چشم بر آنها ببندیم کاری بیهوده. اما منطق این وبگاه بهانه خوبی برای دل به دریا زدن و گفتن آنچه که برخود افزوده ایم، خواهد بود که “نگاشتن آنچه در ذهن داری با تمام سختی اش به جهت یابی و شناخت اندیشه تو ولو بی حضور مخاطب یاری می رساند”.
و سپاس حضرت دوست، خداوندگار بی مانند و بزرگ مهربان که شیرینی درک درگاه دوستان مبارک را بر من چشانیده است و تنها یاد اوست که آرامش بخش دلهاست.
*****
آیا تا کنون اندیشیده اید که دوست، رفیق و آشنایانتان از کجا آمده اند؟ آیا شما در شکل گیریشان نقش داشته اید و یا تقدیر زمانه حکم بر آن داده است؟ آیا نقطه شروع و روند استحکامش را مرور کرده اید؟ آیا تجربیات گذشته را در آغازی دیگر به کار بسته اید؟ فکر می کنید که دوستانتان را در گذر زندگی و تصادفی یافته اید؟ نه! اینگونه نیست. لااقل در بیشتر موارد صاحب انتخاب و نقش موثر بوده اید، اگر چه این موارد را به صورت خودکار انجام داده باشید و در تجربیات تازه تر هم از آن بهره مند نشده باشید. چیزی درون شما این مسیر را دنبال کرده است.
اساس هر دوستی، اشتراک است. داشتن نمودی مشترک، هدفی همسان و یا جنبه ای همگون نقطه آغاز این حرکت است. وجه اساسی این همسانی ملموس بودن است. به عبارتی شما هیچ نیازی به جستجو و تلاش در یافتن و کشف آن ندارید. اگر همکلاس، همسایه، همکار، هم تیمی و … هستید این اشتراک کاملا روشن است. اگر یک حادثه مشترک مانند تصادف رانندگی، شرکت در جشن عروسی و یا مناظره با راننده و مسافران تاکسی برایتان رخ داده، به آسانی وجوه یکسان قابل تشخیص است. حتی کسانی که در عرض و طول پیاده رو خیابانها به دنبال گمشده خود میگردند غایتی مشترک را ترسیم کرده اند؛ چرا که مجبور به نصب علائم و پلاکاردهای اضافه بر شخصیت خود هستند تا سختی جستجو را کمرنگ کنند. بنابر این اولین قدم، ساده ترین قدم است. اگر چه این قدم رکن دوستی است و کیفیت آن را تعیین می کند. قوام دهنده دوستی است اما چیزی را تضمین نمی کند. و ارزش گذاری طرفین بر همین نقطه اشتراک است که درجه دوستی را بازتولید می کند. سنگ اول گر نهد معمار کج … ؟
پس از اشتراک اولیه که نقش ریشه گیاه را دارد قطعا ساقه و سپس برگها بایستی شکل داده شود. همانند قدم اول، قدمهای بعدی نیز یکی پس از دیگری ولی این بار در میان دریایی از علاقه مندی ها، اشتراک ها و ناهمگونی ها برداشته می شود. این مسیر سیکل بسته ای است که تا انتهای دوستی ادامه دارد و ساکن ناشدنیست مگر آنکه دوستی متوقف بماند. به عبارت روشن تر انسانها پس از به اشتراک گذاری اساسی اولیه، اشتراکهای بعدی را دنبال می کنند که ممکن است در طرفین بالفعل نباشد و این، استخراج آن را مشکل می کند. تلاش زیادی می طلبد. هرچه بیشتر بیابی ساقه تنومندتری تولید می کنی.
پس از ساقه در زیر سیکلهای بعدی تاثیر پذیری و تاثیرگذاری آغاز می شود که بسان برگهای پرنشاط نویدبخش رسیدن بهار و شکفتن شکوفه های پرطراوت است. همه چیز نو و جدیدتر بر اساس همین دوستی “آفریده” می شوند. و این “خلقت” که نمایشگر آفرینش انسان و آفریدگار دانایش است تا حضور دوستی ادامه دارد. آسمانی شدن دوست، دوستی را از بین نمی برد و این رمز توجه انسان به دوست و دوست یابی است.
اکنون در میان دوستانتان مسیر بالا را دنبال کنید. گیاهانی را که پرورش داده اید همگی یکسان نیستند. هرکدام دارای قدمت و ارزش ويژه خودند و این ارزش گذاری شماست که آنها را گروه بندی کرده است. ارزشهایی که جامعه و فطرت شما در آن موثر بوده اند. ممکن است در نظر شما تحصیل و یا ثروت ارزشهای اولیه باشند. ممکن است دوستانی را که در دنیای مجازی یافته اید در گروه کم ارزش جای دهید هرچند که تفاوتی با بقیه نداشته باشند. به گیاهانی که کاشتید و هیچگاه رشد نکردند دقت کنید. و یا به آنهایی که قبل از دادن برگ و گل خشکیده اند و تنها آثاری از آنها در دوردست مزرعه هویداست. هر یک از قدمها در دوست یابی دارای حساسیتها و آفاتی است و مراقبت از آن کلید موفقیت. خدا قسمت کند!
*****
اما آنچه در خلال ثبت ذهنیاتم یافتم بد نیست بازگو کنم:
“دوستی از نقطه ای با اشتراک اولیه آغاز می شود و هرچه ارزش وجه اشتراک بیشتر باشد، دوستی قوام بیشتری دارد”. بنابر این جمله می توان گفت:
(الف) انسان و جوامع انسانی به فضاهای اجتماعی که نقطه و نه لزوما نقاط مشترکی دارند نیازمند است. شاید این کوچکترین عملکرد گروه های اجتماعی در دوستیابی های موثر جامعه باشد. تنوع گروهها اگرچه باید آنقدر باشد که وجه اشتراک های زیادی را پوشش دهد.
(ب) دوست یقینا می تواند انتخاب شود. یعنی او را می توان جستجو کرد. منتظر یک حادثه تاریخی نباشید. منتظر نمانید که شما را کشف کنند و یا روزی دوست شفیقی بر روی نیمکت پارک بر شما نازل شود! در اولین گروه با مشترکات یکسان و ارزشمند از دید شما که قرار گرفتید مطمئن باشید که می توانید روی مخ یکی شروع به کار کنید! اما عجله نکنید! یک دوست خوب از هزار تا ….
(ج) احتیاط شدید هنگامی لازم است که دوستی را در گروه کم ارزش بنا کرده باشید اما اکنون انتظار گلهای رنگارنگ دارید. می خواهید به هر قیمتی شده ریشه را تقویت و خاک را اصلاح کنید. آیا شدنیست؟ به عنوان مثال از سر تفریح و کنجکاوی در فضای مجازی و در اتاقهای گفتگو دوستی یافته اید. اما پس از مدتی آنقدر محو او می شوید که ناچار به زانو زدنید. چه می کنید؟ پا روی ارزش می گذارید؟ و یا ارزشگذاری را به روز میکنید؟ پاسخ این سوال ممکن است یک تز دکترا باشد! پس آن را به متخصصش واگذار می کنیم. شاید شما بدانید.